Przejdź do treści 
Przy uprzywilejowanym zaświadczeniu dotyczącym kontaktów trzeba rozróżnić trzy sytuacje: dokument nie odpowiada orzeczeniu, został wydany bez spełnienia wymaganych warunków albo orzeczenie utraciło wykonalność bądź jego wykonalność zawieszono lub ograniczono. Każda wymaga innej reakcji w państwie pochodzenia. Poprawianie zaświadczenia nie jest sposobem na ponowne zaskarżenie samego harmonogramu kontaktów.
Chodzi tutaj o zaświadczenie wydane zgodnie z art. 47 rozporządzenia 2019/1111, dla orzeczenia przyznającego prawo do osobistej styczności z dzieckiem — na formularzu z załącznika V. Nie należy stosować poniższych zasad do każdego zagranicznego dokumentu, zwykłego zaświadczenia innego rodzaju czy zarejestrowanego porozumienia pozasądowego.
Rozbieżność, wadliwe wydanie czy późniejsza zmiana?
Sprostowanie: zaświadczenie odbiega od orzeczenia
Art. 48 ust. 1 dotyczy rozbieżności wynikającej z istotnego błędu lub pominięcia. Punktem odniesienia jest treść orzeczenia. Trzeba wskazać konkretny zapis dokumentu i odpowiadający mu fragment rozstrzygnięcia, zamiast żądać „poprawienia” kontaktów na rozwiązanie, którego sąd nie orzekł. Właściwy sąd państwa pochodzenia dokonuje sprostowania na wniosek; może też zrobić to z urzędu.
Cofnięcie: nie spełniono warunków wydania
Jeżeli zaświadczenie wydano nieprawidłowo w świetle wymogów art. 47, właściwy sąd cofa je na wniosek albo z urzędu. Ocena dotyczy warunków zaświadczenia, między innymi zapewnienia stronom możliwości wysłuchania, możliwości wyrażenia poglądów przez dziecko zgodnie z art. 21 czy właściwych warunków przy orzeczeniu zaocznym. Sam sprzeciw wobec częstotliwości spotkań nie jest wykazaniem takiej wady.
Nowe zaświadczenie: zmieniła się wykonalność
Art. 49 przewiduje zaświadczenie wskazujące brak lub ograniczenie wykonalności, gdy orzeczenie objęte zaświadczeniem z art. 47 nie jest już wykonalne albo jego wykonalność została zawieszona lub ograniczona. Wykorzystuje się formularz z załącznika VII. Wniosek do właściwego sądu państwa pochodzenia można złożyć w dowolnym momencie; dokument ma odzwierciedlać rzeczywisty zakres zmiany. Sam list rodzica z informacją, że nie zgadza się na kontakt, nie odbiera orzeczeniu wykonalności.
W Polsce ustal, który sąd wykona właściwą czynność
Procedurę sprostowania lub cofnięcia, w tym środki zaskarżenia, określa prawo państwa pochodzenia. Gdy zaświadczenie wydał polski sąd, art. 795¹¹ᵇ § 1 KPC wskazuje sąd, który wydał zaświadczenie — to on dokonuje sprostowania lub je cofa. Natomiast zaświadczenie o braku, ograniczeniu albo zawieszeniu wykonalności z § 2 wydaje na wniosek strony sąd, który wydał orzeczenie. Nie należy zastępować tych organów dowolnie wybranym sądem państwa wykonania.
Na polskie postanowienie w przedmiocie zaświadczenia, o którym mowa w art. 795¹¹ᵇ § 1 i 2 KPC, przysługuje zażalenie. Postanowienia wydaje się na posiedzeniu niejawnym. Jednocześnie art. 47 ust. 6 rozporządzenia nie otwiera osobnej, swobodnej apelacji od wydania zaświadczenia poza środkami z art. 48. Jeżeli zarzut dotyczy samego rozstrzygnięcia o kontaktach, trzeba zbadać właściwą drogę zaskarżenia meritum; ogólną różnicę wyjaśnia materiał o zakresie zaskarżenia orzeczenia rozwodowego. Wniosek z art. 49 i środek zaskarżenia nie są tym samym pismem.
Co wskazać, żeby sąd mógł rozpoznać konkretną wadę
- Ustal rodzaj dokumentu i podstawę jego wydania. Sam nagłówek „zaświadczenie” nie wystarcza.
- Do rozbieżności przygotuj porównanie konkretnego fragmentu zaświadczenia z treścią orzeczenia.
- Przy żądaniu cofnięcia wskaż wymaganie art. 47, którego — według przedstawionych faktów — nie spełniono.
- Jeżeli zmieniła się wykonalność, przygotuj rozstrzygnięcie lub dokument pozwalający ustalić, czy zmiana obejmuje całość, część czy okres zawieszenia.
To wskazówki uporządkowania materiału, a nie zamknięty katalog ustawowych załączników. W jednym stanie faktycznym mogą pojawić się różne kwestie, lecz każdą należy wyraźnie powiązać z odpowiednim żądaniem.
Złożenie wniosku o cofnięcie zaświadczenia nie oznacza automatycznego zatrzymania wszystkich postępowań. Art. 44 pozwala w określonej sytuacji zawiesić postępowanie sądowi, przed którym powołano się na orzeczenie. Z kolei art. 56 ust. 2 lit. d przewiduje możliwość zawieszenia wykonania przez właściwy organ lub sąd państwa wykonania po złożeniu wniosku o cofnięcie zaświadczenia. Inny przypadek zachodzi, gdy wykonalność orzeczenia została już zawieszona w państwie pochodzenia — art. 56 ust. 1 nakazuje wówczas zawieszenie postępowania w sprawie wykonania. Trzeba ustalić, która z tych sytuacji rzeczywiście występuje i przedłożyć właściwy dokument.
Opis dotyczy rozporządzenia 2019/1111, stosowanego co do zasady do postępowań wszczętych nie wcześniej niż 1 sierpnia 2022 r. Uczestniczą w nim państwa UE z wyjątkiem Danii. Starsze postępowanie, państwo trzecie lub inny rodzaj tytułu mogą wymagać innej podstawy. Sprostowanie dokumentu nie tworzy nowego planu kontaktów i nie zastępuje pierwszego skompletowania dokumentów do wykonania.
Do oceny przygotuj całe orzeczenie, zaświadczenie, opis konkretnej rozbieżności lub zmiany oraz informację o toczącym się wykonaniu. Możliwy zakres pomocy przedstawia strona kontaktów z dzieckiem w LexActa. Pozwala to ustalić właściwe żądanie i sąd bez zakładania, że samo zakwestionowanie dokumentu kończy jego skutki.
Podstawy: art. 42, 44, 47–49 i 56 rozporządzenia 2019/1111 oraz art. 795¹¹ᵃ–795¹¹ᶜ Kodeksu postępowania cywilnego.
