Przejdź do treści 
Widzenie dziecka z rodzicem odbywającym karę pozbawienia wolności wymaga ustalenia zasad właściwego zakładu karnego i osoby, która będzie opiekować się dzieckiem. Nie stosuje się do niego po prostu zgody organu dysponującego, charakterystycznej dla tymczasowego aresztowania. Sam rodzinny harmonogram kontaktów także nie zastępuje warunków widzenia wynikających z Kodeksu karnego wykonawczego.
Wiek dziecka i osoba towarzysząca
Art. 105a § 2 KKW przewiduje, że osoby małoletnie korzystają z widzeń pod opieką osób pełnoletnich. Co do zasady w widzeniu mogą uczestniczyć najwyżej dwie osoby pełnoletnie, chyba że dyrektor w uzasadnionym wypadku zgodzi się na większą liczbę. Liczba osób małoletnich nie jest w tym przepisie ograniczona. Dla dziecka poniżej 15 lat ustawa wskazuje dokładniej, kto ma sprawować opiekę.
| Sytuacja dziecka poniżej 15 lat | Opieka podczas widzenia |
|---|---|
| Dostępny uprawniony opiekun | Pozostający na wolności przedstawiciel ustawowy albo pełnoletnia osoba najbliższa. Nie należy zakładać, że wystarczy dowolny dorosły znajomy. |
| Uprawniony opiekun nie uzyskał zgody na widzenie, nie chce albo nie może w nim uczestniczyć | Funkcjonariusz lub pracownik zakładu karnego wyznaczony przez dyrektora, zgodnie z art. 105a § 2a. Trzeba wyjaśnić tę potrzebę przed wizytą, a nie pozostawić dziecko bez opieki przy wejściu. |
Przed wyjazdem należy uzgodnić z jednostką, jak udokumentować wiek dziecka, relację z osobą towarzyszącą i potrzebę zastosowania szczególnego rozwiązania. Ustawa nie daje podstaw, aby zastąpić to dowolnym oświadczeniem rodziny albo uznać, że dziecko samo zostanie wpuszczone po powołaniu się na prawo do kontaktu.
Czas widzenia i dodatkowe widzenie z dziećmi
Podstawowy czas widzenia wynosi 60 minut. W tym samym dniu udziela się skazanemu jednego widzenia, z zastrzeżeniami wskazanymi w art. 90 pkt 6 i art. 91 pkt 8 KKW. Nie jest to więc reguła pozwalająca wyliczyć wszystkie uprawnienia bez sprawdzenia sytuacji skazanego.
Dodatkowe widzenie z dziećmi przewidziane w art. 105a § 3 przysługuje skazanym, o których mowa w art. 87a. Przepis ten dotyczy szczególnej sytuacji sprawowania stałej pieczy nad dzieckiem; w § 1 wskazuje dziecko do lat 15, a w § 2 odnosi się także do dzieci przebywających w placówkach opiekuńczo-wychowawczych. Sam fakt bycia rodzicem nie wystarcza, aby bez sprawdzenia tych warunków doliczyć dodatkowe widzenie. Potrzebne jest przedstawienie właściwej sytuacji rodzinnej administracji jednostki.
Szczegółowe warunki i zasady widzeń dyrektor podaje do wiadomości w miejscu dostępnym dla odwiedzających. Widzenie co do zasady odbywa się pod nadzorem funkcjonariusza, przy oddzielnym stoliku, w sposób umożliwiający bezpośredni kontakt. Naruszenie ustalonych zasad może spowodować jego przerwanie lub wcześniejsze zakończenie. Przed podróżą trzeba sprawdzić rzeczywisty sposób ustalenia terminu i warunki konkretnej jednostki; nie należy zakładać identycznego rozkładu wizyt we wszystkich zakładach.
Kontakt nie ogranicza się do odwiedzin
Art. 105 KKW przewiduje podtrzymywanie więzi także przez korespondencję, rozmowy telefoniczne i inne wskazane kanały. Telefon podlega zasadom art. 105b: co najmniej raz w tygodniu, co do zasady na koszt skazanego lub rozmówcy, w sposób i w terminach określonych w porządku wewnętrznym. W szczególnie uzasadnionej sytuacji, zwłaszcza gdy bezpośredni kontakt jest niemożliwy albo szczególnie utrudniony lub wystąpiła nagła sytuacja życiowa, dyrektor może zgodzić się na rozmowę z rodziną poza zwykłymi terminami. Nie oznacza to gwarancji rozmowy o dowolnej godzinie.
Rozmowy telefoniczne i rozmowy przez inne środki łączności nie mogą być przekierowywane na inny numer ani prowadzone jako telekonferencja. Naruszenie tej reguły może uniemożliwić rozmowę lub doprowadzić do jej przerwania. Nie warto organizować kontaktu dziecka przez połączenie kilku osób bez wcześniejszego sprawdzenia dopuszczalnej formy.
Przed pierwszą wizytą uporządkuj cztery kwestie
- Status rodzica i jednostka. Ustal, gdzie odbywa karę i czy rzeczywiście chodzi o skazanego, a nie kontakt w reżimie tymczasowego aresztowania.
- Opieka nad dzieckiem. Sprawdź jego wiek i osobę uprawnioną do towarzyszenia. Gdy ta osoba nie może uczestniczyć, odpowiednio wcześniej wyjaśnij warunki zastosowania art. 105a § 2a.
- Zakres uprawnienia. Ustal terminy oraz ewentualne podstawy dodatkowego widzenia. Nie zastępuj sprawdzenia art. 87a samym stwierdzeniem pokrewieństwa.
- Organizacja i dokumenty. Potwierdź wymagania jednostki dotyczące przyjazdu, identyfikacji i wykazania relacji rodzinnej. Przygotuj również istniejące orzeczenia istotne dla kontaktu.
Zasady zakładu karnego nie uchylają obowiązujących rozstrzygnięć dotyczących kontaktów z dzieckiem ani innych zakazów, które mają znaczenie dla spotkania. Wątpliwość trzeba wyjaśnić przed wizytą, zamiast traktować zgodę organizacyjną jako zmianę orzeczenia rodzinnego. Odrębny cel ma ocena zakazu zbliżania lub kontaktowania się. Jeśli natomiast rodzic jest tymczasowo aresztowany, właściwe są reguły opisane w tekście o widzeniu z osobą tymczasowo aresztowaną.
Jeżeli problemem jest formalna decyzja organu, należy odróżnić ją od informacji o braku wolnego terminu. Art. 7 KKW przyznaje skazanemu, o ile ustawa nie stanowi inaczej, możliwość zaskarżenia wskazanych decyzji z powodu niezgodności z prawem. Skargę wnosi się w terminie 7 dni od ogłoszenia lub doręczenia decyzji, do organu, który ją wydał. W sprawach odbywania kary pozbawienia wolności rozpoznaje ją sąd penitencjarny. Samo złożenie skargi nie oznacza automatycznego wstrzymania decyzji. Nie należy utożsamiać tego środka przysługującego skazanemu z dowolnym pismem odwiedzającego rodzica.
Jeżeli potrzebujesz oceny warunków kontaktu dziecka z osadzonym rodzicem, przygotuj informacje o jednostce, wieku dziecka, osobie towarzyszącej oraz otrzymanych decyzjach. Zakres pomocy LexActa opisuje strona kontaktów z dzieckiem we Wrocławiu.
Źródła: Kodeks karny wykonawczy — właściwe art. 7, 87a i 105–105c; ustawa z 5 sierpnia 2022 r. — art. 1 pkt 46–49 i art. 37, właściwe zmiany i wejście w życie; Kodeks rodzinny i opiekuńczy — art. 113 i 113³, granica rozstrzygnięcia rodzinnego.
