Wyrok alimentacyjny wydano bez możliwości obrony: kiedy działa unijne ponowne zbadanie?

Jeśli wyrok alimentacyjny wydano bez rzeczywistej możliwości obrony, trzeba szybko ustalić, czy dostępne jest szczególne ponowne zbadanie z art. 19 rozporządzenia nr 4/2009. Wniosek kieruje się do właściwego sądu państwa pochodzenia wyroku. Nie jest to prośba do zagranicznego komornika o ponowne ustalenie alimentów ani środek dostępny po każdym przegranym procesie. Art. 16 i 19 rozporządzenia nr 4/2009.

Najpierw sprawdź reżim orzeczenia

Art. 19 należy do sekcji dotyczącej orzeczeń wydanych w państwach członkowskich związanych Protokołem haskim z 2007 r. Trzeba sprawdzić również daty postępowania i orzeczenia według art. 75–76. Dla części starszych spraw stosuje się inną sekcję rozporządzenia, dlatego nie wolno przenosić tego wniosku na każdy zagraniczny wyrok alimentacyjny. Sam fakt wykonywania tytułu w Polsce nie czyni polskiego sądu sądem pochodzenia. Art. 16 ust. 2–4 i art. 75–76.

Dwie podstawy i istotne wyłączenie

Wniosek przysługuje pozwanemu, który nie wdał się w spór przed sądem pochodzenia. Pierwsza podstawa dotyczy niedoręczenia dokumentu wszczynającego postępowanie lub dokumentu równorzędnego w czasie i w sposób umożliwiający przygotowanie obrony. Druga obejmuje brak możliwości zakwestionowania obowiązku wskutek siły wyższej albo wyjątkowych okoliczności, bez jakiejkolwiek winy pozwanego. Nie wystarczy napisać, że nie zgadzasz się z kwotą.

Przepis wyłącza tę ochronę, jeżeli pozwany nie zaskarżył orzeczenia, choć miał taką możliwość. Dlatego trzeba ustalić także dostępność zwykłego środka, rzeczywisty przebieg doręczeń i to, co strona mogła zrobić po uzyskaniu wiedzy. Sam pobyt za granicą nie dowodzi ani braku winy, ani automatycznej zasadności wniosku. Art. 19 ust. 1.

Niezwłocznie, w każdym razie w ciągu 45 dni

Art. 19 ust. 2 nakazuje działać niezwłocznie i przewiduje granicę 45 dni. Początek biegu wiąże z rzeczywistym zapoznaniem się z treścią orzeczenia i możliwością podjęcia odpowiednich działań, najpóźniej z pierwszą czynnością egzekucyjną zmierzającą do zajęcia całości lub części majątku. Termin nie podlega przedłużeniu ze względu na odległość. Nie należy czekać do ostatniego dnia tylko dlatego, że w przepisie podano liczbę dni. Art. 19 ust. 2.

Sporządź dokładną chronologię: kiedy i jak próbowano doręczyć pozew, kiedy dowiedziałeś się o treści wyroku, co uniemożliwiało działanie i kiedy nastąpiło pierwsze zajęcie. Zachowaj koperty, potwierdzenia doręczenia, dokumenty egzekucyjne i dowody wyjątkowej przeszkody. Różnica między datą ogólnej informacji o sprawie a poznaniem treści wyroku wymaga oceny faktów; nie wolno wpisywać dogodniejszej daty bez dowodu.

Gdy wyrok wydał sąd polski

Art. 1144² KPC przewiduje wniosek do sądu, który wydał wyrok. Pismo musi spełniać wymagania procesowe i wskazywać okoliczności uzasadniające uchylenie. Sąd może rozpoznać je na posiedzeniu niejawnym, ale przed uchyleniem wysłuchuje powoda na posiedzeniu albo żąda jego pisemnego oświadczenia. Na postanowienie w tej sprawie przysługuje zażalenie. Gdy wyrok pochodzi z innego państwa, właściwy organ i krajowe uzupełnienie procedury ustala się tam. Art. 1144² § 1–4 KPC.

Skutek dla wyroku i egzekucji

Jeżeli nie ma przesłanek ponownego zbadania, wyrok pozostaje w mocy. Uzasadniony wniosek prowadzi do uchylenia orzeczenia, przy zachowaniu wskazanych w art. 19 ust. 3 korzyści wierzyciela związanych z przedawnieniem i dochodzeniem alimentów wstecz. Samo złożenie wniosku nie powoduje jednak automatycznego zatrzymania wykonania w innym państwie. Tę odrębną kwestię opisujemy przy odmowie i zawieszeniu wykonania wyroku. Art. 19 ust. 3 i art. 21 ust. 3.

Jeżeli potrzebujesz analizy pilnych dokumentów, sprawdź zakres pomocy w sprawach alimentacyjnych i przygotuj całą dokumentację doręczeń oraz zajęcia.