Przejdź do treści 
Zagranicznego przysposobienia nie ocenia się w Polsce według jednej reguły właściwej dla każdego państwa i każdej daty. Najpierw trzeba ustalić, czy działa konwencja haska z 1993 r., inna właściwa umowa międzynarodowa czy przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Dopiero potem można określić dokumenty potrzebne do wykazania skutków adopcji.
Zacznij od orzeczenia i historii postępowania
Zbierz pełny odpis rozstrzygnięcia, informację o jego ostatecznym statusie, datę rozpoczęcia procedury i dokumenty jej przebiegu. Zapisz państwo pochodzenia dziecka oraz państwo przyjmujące, a także miejsce zwykłego pobytu dziecka i przysposabiających w istotnych chwilach. Obywatelstwo, miejsce wydania dokumentu i zwykły pobyt nie są tym samym.
Konwencja z 1993 r. obejmuje określone przysposobienia połączone z przemieszczeniem dziecka między państwami, w których ma zastosowanie. Art. 41 wiąże jej działanie z otrzymaniem wniosku z art. 14 po wejściu konwencji w życie w państwie przyjmującym i państwie pochodzenia. Trzeba też sprawdzić właściwą relację między państwami, w tym skutki przystąpienia i ewentualnego sprzeciwu. Samo znalezienie obu nazw na ogólnej liście sygnatariuszy nie kończy oceny.
Potwierdzenie konwencyjne ma określoną funkcję
Według art. 23 adopcja potwierdzona przez właściwy organ państwa jej dokonania jako zgodna z konwencją podlega uznaniu z mocy prawa w innych państwach objętych tym reżimem. Potwierdzenie wskazuje, kiedy i przez kogo udzielono zgód przewidzianych w art. 17 lit. c. Nie należy utożsamiać go z każdym zagranicznym zaświadczeniem o rodzicielstwie.
Sprawdź, czy dokument wystawił uprawniony organ i czy odnosi się do tego samego orzeczenia oraz tych samych osób. Art. 24 przewiduje możliwość odmowy uznania tylko w razie oczywistej sprzeczności z porządkiem publicznym państwa uznającego, przy uwzględnieniu dobra dziecka. Nie jest to zwykła ponowna ocena, czy polski sąd sam wybrałby identyczne rozwiązanie.
| Ustalony stan | Następna kontrola |
|---|---|
| Adopcja objęta konwencją, z potwierdzeniem art. 23 | Właściwość organu, zgodność dokumentów i zakres uznawanych skutków. |
| Brak potwierdzenia mimo powoływania się na konwencję | Wyjaśnienie reżimu i możliwości uzyskania właściwego dokumentu; brak załącznika nie jest jeszcze ustaleniem nieważności adopcji. |
| Sprawa poza zakresem konwencji | Inna umowa, a w odpowiednim zakresie KPC i jego reguły czasowe. |
Co dokładnie zostało uznane?
Art. 26 konwencji rozróżnia więź rodzic–dziecko, odpowiedzialność rodzicielską i ustanie wcześniejszej więzi z rodzicami. Ten ostatni skutek zależy od tego, czy adopcja ma go w państwie jej dokonania. Nie wolno automatycznie przypisywać każdemu zagranicznemu przysposobieniu całego zestawu skutków polskiej adopcji pełnej. Ewentualna konwersja z art. 27 ma własne warunki i nie następuje przez samo przetłumaczenie dokumentu.
Gdy właściwe są przepisy KPC
Art. 1145 KPC przewiduje uznanie zagranicznych orzeczeń cywilnych z mocy prawa, z przeszkodami określonymi w art. 1146. Trzeba między innymi ocenić prawomocność, wyłączną jurysdykcję, ochronę możliwości obrony i porządek publiczny. Osoba powołująca się na orzeczenie przedstawia dokumenty z art. 1147, w tym urzędowy odpis, potwierdzenie prawomocności, jeśli nie wynika ona z orzeczenia, i uwierzytelniony przekład. W odpowiednim przypadku dochodzi dowód doręczenia pisma wszczynającego sprawę.
Osoba mająca interes prawny może żądać sądowego ustalenia, że orzeczenie podlega albo nie podlega uznaniu. Starsze rozstrzygnięcia wymagają osobnej kontroli przepisów przejściowych; obecnej reguły nie należy przenosić na wszystkie dawne adopcje. Rozporządzenie UE 2019/1111, używane w innych sprawach rodzinnych, wyraźnie wyłącza adopcję i środki ją przygotowujące.
Podstawy: art. 2–3, 17, 23–27, 39, 41 i 44 konwencji haskiej z 1993 r., sprostowanie jej polskiego przekładu, art. 1145–1149¹ KPC, art. 8–9 ustawy zmieniającej KPC z 5 grudnia 2008 r. oraz art. 1 ust. 4 lit. b rozporządzenia 2019/1111.
Ten etap dotyczy skutków już dokonanego przysposobienia. Przy dopiero planowanej procedurze właściwy jest tekst o adopcji połączonej z przeniesieniem dziecka do innego państwa. Do oceny dokumentów rodzinnych z elementem zagranicznym przygotuj pełne orzeczenie, potwierdzenia i chronologię, a nie tylko nowy akt urodzenia.
