Uznanie ojcostwa przed narodzinami: jak przygotować oświadczenia i potwierdzenie matki?

Ojcostwo można uznać przed urodzeniem dziecka już poczętego — przewiduje to art. 75 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Nie trzeba zatem zawsze czekać na poród. Nie oznacza to jednak, że samo zapewnienie mężczyzny lub prywatne podpisy rodziców wystarczają do skutecznego uznania.

Sprawdź, czy droga uznania jest otwarta

Według art. 72 uznanie lub sądowe ustalenie służą ustaleniu ojcostwa wtedy, gdy nie zachodzi domniemanie pochodzenia od męża matki albo zostało ono obalone. Uznanie nie może nastąpić, jeżeli toczy się sprawa o ustalenie ojcostwa. Dlatego przed umawianiem czynności trzeba ujawnić istniejący status małżeński i postępowania, a nie traktować wizyty jako sposobu pominięcia innego prawnego ojcostwa.

Odrębną sytuacją są oświadczenia przed procedurą z określonym dawstwem z art. 75¹. Nie należy utożsamiać ich ze zwykłym uznaniem istniejącej ciąży. Szczególny mechanizm przedstawia ojcostwo a oświadczenia przed procedurą z dawstwem.

Oświadczenie ojca i potwierdzenie matki

W zwykłym uznaniu mężczyzna oświadcza przed kierownikiem USC, że jest ojcem, a matka potwierdza to jednocześnie albo w ciągu trzech miesięcy od dnia jego oświadczenia. To termin liczony od tej czynności, a nie od przewidywanej daty porodu. Złóżcie informacje o obu czynnościach do jednego porządku dokumentów.

Ustawa dopuszcza także przyjęcie oświadczeń przed sądem opiekuńczym. Za granicą reguluje drogę przed polskim konsulem lub osobą wykonującą jego funkcje przy wymaganym obywatelstwie co najmniej jednego rodzica. Wiek i zdolność osoby składającej oświadczenie mogą zmienić właściwy tryb. Nie zakładaj, że zawsze można wybrać dowolny podmiot przyjmujący.

Co przygotować przed czynnością

• Dane i dokumenty pozwalające sprawdzić tożsamość oraz status obojga rodziców.
• Informację o ciąży i okolicznościach pozwalających ustalić, że chodzi o dziecko już poczęte.
• Dokumenty dotyczące małżeństw, ich ustania oraz ewentualnych orzeczeń o pochodzeniu.
• Informację o toczącym się procesie i wcześniejszych oświadczeniach, jeżeli je składano.
• Datę oświadczenia mężczyzny, jeżeli matka ma potwierdzić je później.

Ta lista porządkuje stan sprawy; nie zastępuje sprawdzenia formalnych dokumentów wymaganych w konkretnej czynności. Nie przedstawiaj prywatnej wiadomości między rodzicami jako protokołu uznania.

Co, jeżeli matka później poślubi inną osobę?

Art. 75 § 2 przewiduje, że gdy dziecko urodzi się po zawarciu przez matkę małżeństwa z innym mężczyzną niż ten, który wcześniej uznał ojcostwo, nie stosuje się art. 62. Jest to ważny powód, aby zachować dokument wcześniejszego uznania i dokładne daty. Nie wolno jednak wyprowadzać tego skutku z oświadczenia, które nie spełniło warunków uznania.

W bezpośrednim niebezpieczeństwie dla życia matki lub mężczyzny art. 74 przewiduje szczególne zaprotokołowanie. To wyjątek od zwykłej organizacji czynności, a nie dowód, że każde oświadczenie można złożyć w domu bez właściwej formy.

Podstawę stanowią art. 72–77 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przy ocenie dokumentów dotyczących pochodzenia dziecka warto najpierw ustalić status i wymagane oświadczenia. Brak potwierdzenia matki lub odmowa USC wymagają rozpoznania właściwej, odrębnej przyczyny.